Friday 22 November 2019
Home      All news      Contact us      English
tert.am - 1 month ago

Հայաստանում «ԺՊ-ների» իշխանություն է

Հայաստանում անկախության տարիների ընթացքում ձևավորվել է ոչ թե մեկ, այլ երկու ներքին-խորքային և արտաքին պետություն : Ներքին-խորքային պետություն , որում ուժն ու ազդեցությունը, ինչպես նաև ֆինանսական ռեսուրսները կենտրոնացված էին քաղաքական համակարգի բոլոր մակարդակներում և ծակոտիներում՝ ունեին ազդեցության գործակալներ տնտեսական և, հատկապես, քաղաքական շահերի կայունության համար: Պետության ընկալման այս տեսակը կառավարում էր Հայաստանը: Հաճախ ներսում ուտում , շահարկում և մաշում էր իր իշխանությունն՝ ունենալով առաջնահերթություններ: Իրավունքները, լիազորությունները, ռեսուրսները, անձեռնմխելիությունը և առավելությունները կուտակվել էին հիմնականում խորը պետության մեջ, որը կրում էր պատասխանատվություն երկրի արտաքին և ներքին, ինչպես նաև ռազմաքաղաքական վեկտորի համար: Պարտականությունն ու պատասխանատվությունն ամեն ինչի համար և ամեն ինչում, երկրի դժվարություններն ու խնդիրները, ինչպես նաև հասարակության աշխատանքային կարողությունները մնում էին արտաքին պետության ուսերին: Դրանում գլխավոր դերակատարները հասարակության ձևավորվող միջին խավն էր և շարքային քաղաքացիները: Նրանք իրենց ուսերի վրա էին կրում թե՛ խորքային պետության , և թե՛ արտաքին պետության խնդիրների մեծամասնության հաշիվը փակելու պարտականությունը և բեռը: Ժամանակի ընթացքում խորքային պետության առողջ, ինտելեկտուալ և գաղափարական մասն իր դիրքերը սկսեց զիջել ֆինանսա-օլիգարխիկ բնույթի վերնախավին: Այդ թվացյալ վերնախավային, անորակ և բացառապես սեփական շահերով առաջնորդվող խմբերի համար պետություն գաղափարի և կենացի տարբերությունը զուտ բառամթերքի հարստության հարց էր: Այս խմբերն ունեին իրավունք պահանջելու և ստանալու իրենց հասանելիք չափաբաժինը խորքային պետության մեջ, որովհետև այլևս մի շարք ընտրությունների ժամանակ և դրանց միջոցով դարձել էին երաշխավորը և ապահովողը խորքային պետության կենսունակության: Արդյունքում, խորքային պետությունը հասավ մի այնպիսի որակական հանգրվանի, երբ իր իշխանության վերարտադրության վերջին պառլամենտական ընտրությունների և նոր Սահմանադրության ընդունման միջոցով փորձեց ևս մեկ գոյատևման և շարունակման բանաձև ընտրել: Հենց այդ պատճառով էլ նաև մնաց այդ բանաձևի փլատակների տակ: Այդ խորքային պետությունը բացարձակապես կորցրել էր այդպիսին լինելու իր որակական հատկանիշները և ներսից այլևս դեֆորմացված էր և քայքայված, իսկ մի շարք փոքրաթիվ ինտելեկտուալ նվիրյալների փրկօղակային դեղատոմսերը, այլևս ուշացած էին և անօգուտ: Այստեղ խնդիրը բացարձակապես արտաքին պետություն և խորքային պետություն հակազդեցությունը չեր, որովհետև դրանք ապրում և կենսագործում էին իրարից օտարացած: Խնդիրը միմիայն խորքային պետության որակական դեգրադացիան էր և գերակայությունների նկատմամբ անփույթ և թմրած վերաբերմունքը: Այսօր մեր քաղաքական համակարգի, քաղաքական դիսկուրսի և առհասարակ քաղաքական արժեհամակարգային մտածողության բախումն այս երկու կոնցեպտների միջև է: Հայաստանում երբեք արտաքին պետության մենթալիտետ, պատկերացումներ և արժեքներ կրող խմբերն իրենց վրա չեն ստանձնել խորքային պետության գործառույթ և պատասխանատվություն: Արդյունքում, ունենք ցածր մտահորիզոնի շրջանակներում սկզբունքային երևույթների վերաբերյալ պարզագույն մոտեցում այն էլ բարձրագույն իշխանական շրջանում, ինչը իրականում դառնում է արդեն վտանգավոր: Շարունակելով դրոշակակիր լիդերության վարքագիծը պետական իշխանություն ստանձնած քաղաքական թիմը թիրախավորել է հենց այն պետությունը, որի զարգացման համար ստացել է իր համաժողովրդական աջակցությունը: Պետությունն ընդդեմ պետության, պետության գործիքակազմով պայքարելով պետական ինստիտուտների դեմ, նոր քաղաքական թիմն ընդդիմախոսներին որակում է որպես փլուզված խորքային պետության մնացորդներ և համախոհներ: Արդեն տևական ժամանակ է, որ հորդորները, նույնիսկ չոր և կատեգորիկ գնահատականներն իշխանական շրջանակները ոչ միայն ունակ չեն ընկալելու, այլև իրենց հատուկ թշնամական և օտար որակումներով են ընկալում: Մեր պետության իրավական բնույթը սկսել է փոխարինվել հեղափոխական բնույթով : Այսպիսի ենթադրության հիմքերը ամբողջությամբ պատկանում են իշխանական շրջանակների և նրանց քաղաքական արբանյակների քաղաքական մշակույթի , իրավունքի և արդարադատության մասին ընկալումներին:Սա խնդիր է, որը պետք է հասկանան բոլոր ընդդիմախոսները: Պետք չէ նրանց տեղավորել սեփական ռացիոնալ ընկալումների մեջ, այլ պետք է հիշել, որ այս շրջանակների կենսական քաղաքական ինքնապահպանման ուղին միշտ մնալու է հեղափոխական օրակարգը: Քանզի դրոշակակիր լիդերին պետք է շտապ փնտրել թշնամուն և վնասարարին ամեն գնով մեղսագրելով նրան մեղքեր ապացուցելով սեփական հեղափոխական ուղու ճշմարտացիությունը: Սա է նոր արտաքին պետության կենսական ուժը, որը որևէ կապ չունի համազգային և համապետական խնդիրների և երկարաժամկետ ռացիոնալ և հաշվարկված զարգացման հետ:Բարդ է, իհարկե, հասկանալ, որ երկրում ընդունվող որոշումների ազդեցության գնահատում և վերլուծություն չի արվում: Դժվար է ընկալել, որ իշխանությունների քաղաքականության մշակման և իրականացման մեկնարկային և շարժիչ ստիմուլները, որևէ կապ չունեն ազգակենտրոն պետական շահերի հետ,քանի որ չկա այդ ինտելեկտուալ ընկալման պոտենցիալը: Այս տեսանկյունից հեղափոխականները երկար քաղաքական կենսունակության որևէ շանս չունեն, եթե չսկսեն հենվել բյուրոկրատական համակարգի ոչ թե հեղափոխական, այլ մասնագիտական ապարատի ռեսուրսի վրա: Այս պայմաններում հենց բյուրոկրատական ապարատի և հեղափոխականների տարբերությունները և ներքին բախումները դառնալու են խոշորագույն խնդիր հենց իշխանությունների համար: Պահանջել հեղափոխականից շատ բան, ինչը նա օրգանապես իրականացնել ունակ չէ անիմաստ է: Նրա ուժը և կենսական վառելիքը հինն է թշնամին: Սա է նաև պատճառը, որ իշխանական և իշխանամերձ շրջանակները որևէ քաղաքական տեքստ արտաբերելիս կարծես ծրագրավորված ասում են նախադասություններ, որոնց բովանդակությունը ամբողջապես դեռ մնում է հեղափոխական: Այն է երկի՛րն անողոք թալանվել և կեղեքվել է, պետությու՛նը ձախողվել և զավթվել է : Արդյունքում, քիչ թե շատ իներցիոն դրական միտումները ներկայացվում են որպես ՀԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ , քանի որ շատ լավ հասկանում են թե ինչ դանդաղ, բայց ավերիչ գին ունի պերմանենտ, հիմնավոր քննադատությունը: Հետաքրքիրն այն է, որ նախկին իշխանություններին հենց նորերն են շրջանառում և շահարկում, որպեսզի ստանան առավելագույն քաղաքական վառելիք : Սակայն խնդիրը նրանում է, որ բազմաթիվ անպատասխանատու, քաղաքական և իրավական առումով անգրագետ նախադեպերն ականների տեսքով դրվում են մեր երկրի քաղաքական և հասարակական համակարգի հիմքերում և դառնում են նորմա ստեղծելով դեգրադացված քաղաքական և իրավական մշակույթ: Մինչդեռ, իրավական ինկվիզիցիոն գործելաոճը շարունակվում է և արդեն հատում է ամեն գնով -ի սահմանները: Դա նկատելի է առկա իրավիճակում, երբ կան անձի պաշտամունքի սկզբնավորման և հեղափոխական իմիտացիայի շարունակման հեռանկարներ: Այս պայմաններում նոր և առողջ, հստակ գերակայություններ և հանու՛ն արժեքային համակարգ ունեցող պետականամետ բևեռի ամրացումը և գործարկումը՝ ինտելեկտուալ և տեխնոկրատ հիմքով օրվա հրամայական է: Մեր ազգային-պետական շահերը պետք է կերպափոխվեն ազգային-պետական նպատակների, որ կարողանանք կյանքի կոչել այս կերպափոխումը՝ մեր ռազմավարական քայլերում ներքին ու արտաքին քաղաքականությունում ապահովելով ազգային-պետական նպատակների արտացոլումը: Դա կստեղծի ամուր և առողջ խորքային պետություն , որն ունակ կլինի դիմագրավել և համահունչ պատասխանել մեր երկրի առջև ծառացած ներքին և արտաքին մարտահրավերներին: Պարզապես դա ընդամենը ժամանակի հարց է և այլընտրանք չունի: Մեր պետության ներքին դիմադրողականությունը աննախադեպ թուլացած է և ամրացման կարիք ունի: Ներկայումս, բարդ է, իհարկե, հասկանալ, որ այժմ մեր երկրում ԺՊ-ների իշխանություն է, բայց դա այդպես է: Վլադիմիր ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
քաղաքագետ, Մեկ Հայաստան կուսակցության համահիմնադիր

Related news

Latest News
Hashtags:   

Հայաստանում

 | 

իշխանություն

 | 
Most Popular (6 hours)

Most Popular (24 hours)

Most Popular (a week)

Sources