Monday 18 November 2019
Home      All news      Contact us      English
tert.am - 1 month ago

Շանտաժի ու ռեպրեսիայի նոր միջոց՝ Հայաստանում. ովքե՞ր են հայտնվելու թիրախում

Դեռևս գարնանը Նիկոլ Փաշինյանը, կոռուպցիայի դեմ պայքարի շրջանակում առանց մեղադրական եզրակացությունների գույքի բռնագանձման թեմայի շուրջ խորհրդակցության ժամանակ խոսելով առանց մեղադրական եզրակացությունների գույքի բռնագանձման հարցի կարևորության մասին՝ երկրում հակակոռուպցիոն իրական պայքար տանելու առումով, կարևորել էր դրանց համապատասխանեցումը միջազգային չափանիշներին՝ և՛ մարդու իրավունքների պաշտպանության, և՛ բանկային գաղտնիքի ապահովման, և՛ կոռուպցիայի դեմ պայքարի տեսանկյունից: Առանց մեղադրական դատավճռի գույքի բռնագանձման անհրաժեշտության մասին նախ և առաջ նշվում է ՄԱԿ-ի Կոռուպցիայի դեմ պայքարի 2004 թվականի կոնվենցիայում ,-մասնավորապես արձանագրել էր վարչապետը՝ միաժամանակ շեշտելով, որ Հայաստանի Հանրապետությունն այս կոնվենցիան վավերացրել է առանց որևէ վերապահման 2007 թվականին: Հոկտեմբերի 15-ին կայացել էր Արդարադատության նախարարի տեղակալ Սրբուհի Գալյանի գլխավորությամբ Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին օրենքի նախագծի՝ պետական մարմինների և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների մասնակցությամբ կլոր-սեղան քննարկումը, որին իր աջակցությունն էր բերել ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակը: Այստեղ ուշագրավ է հատկապես այն, որ, պարզվում է, օրենքն ունի հետադարձ ուժի հնարավորություն: Ինչպես վստահեցրել է փոխնախարարը, միջազգային լավագույն փորձի հիման վրա ընտրվել է ուսումնասիրման տասնամյա ժամանակահատվածը, սակայն կլինեն նաև բացառություններ՝ մինչև 1991 թվականը եթե, ինչպես իրավասու մարմնի, այնպես էլ՝ պատասխանողի համար պահպանվել են հնարավոր ապացույցները : Իհարկե, նախագիծը, նախքան լիարժեքորեն գործող օրենք դառնալը, դեռ որոշակի փուլեր պետք է անցնի, սակայն կասկած չկա, որ իշխանություններն անելու են իրենցից կախված ամեն բան, որպեսզի անցումային արդարադատությանը բնորոշ որոշակի տարրերով հագեցած նախագիծն արագորեն հաղթահարի բոլոր խոչընդոտներն ու հնարավորինս արագ միսուարյուն ստանա: Թվում էր՝ պետք է որ իշխանությունների հապճեպությունն ուրախալի լիներ՝ հաշվի առնելով այն ռեալները, որոնց պայմաններում ապրում է Հայաստանը, սակայն ողջ խնդիրն այն է, որ այն փաստացի կյանքի է կոչվելու ամենևին էլ ոչ սովորական միջավայրում կամ պայմաններում, այլ՝ նորհայաստանյան՝ դրանից բխող բոլոր ռիսկային հետևանքներով: Որո՞նք կարող են լինել այդ հետևանքները: Շատ մեծ է ռիսկը, որ իշխանությունների մոտ կարող է ստեղծվել գայթակղություն՝ համապատասխան օրենքը բանեցնելու գլխավորապես սեփական քաղաքական շահերին ի նպաստ՝ ընդդեմ քաղաքական ընդդիմախոսների, ախոյանների և, առհասարակ, իշխանությունների հասցեին քննադատական խոսք հնչեցնողների: Իշխանությունների դիրքերն իրականում թույլ են, ու չնայած թվում է, թե նրանց այսօր ոչինչ չի սպառնում, սակայն կասածից վեր է, որ իրական այլընտրանքի ի հայտ գալուց հետո Փաշինյանի իշխանությունը կարող է սասանվել՝ հաշվի առնելով չիրականացված խոստումների բազմությունն ու դրանց նկատմամբ հասարակական գերզգայունությունը: Այս պայմաններում իշխանություններին այլ ելք չի մնում, քան հարստացնել սեփական զինանոցն ու հեղինակավոր միջազգային ինստիտուտների անունը շահարկելով առաջ մղել սեփական օրակարգը: Մյուս կողմից՝ հաշվի առնելով վերջին տասնամյակների հայաստանյան ռեալները՝ պետք է արձանագրել, որ սկզբունքորեն խոցելի վիճակում կարող են հայտնվել շատ-շատերը կամ գրեթե բոլորն՝ անկախ ունեցած քաղաքական հայացքներից: Բանն այն է, որ Հայաստանը մի երկիր է, ուր եկամուտների կամ ունեցվածքի մասին իրական տվյալները սովորաբար քողարկվել են, դրանց մասին չի բարձրաձայնվել: Հայաստանը մի երկիր է, ուր, օրինակ աշխատավորների գերակշիռ հատվածը թղթերով 60000-ից ավել աշխատավարձ երբեք չի ստացել՝ լինելով գրանցված աշխատող և այլն: Ասել կուզի՝ եկամուտների, ունեցած շրջանառության, ինչքի վերաբերյալ պետությանը հայտնած տվյալները երկար տարիներ ու տասնամյակներ քաղաքացիների բացարձակ մեծամասնության կողմից կեղծվել են, այդպես է ապրել Հայաստանը, և դա նորմալ է համարվել: Եթե իշխանությունները, վկայակոչելով ասենք զարգացած երկրների փորձը, այժմ ջանում են մշակել ու կյանքի կոչել նմանօրինակ օրենքներ, ապա հաջորդ իսկ վայրկյանին հարց է առաջանում, թե հատկապես ո՞ւմ վրա են տարածվելու այս կարգի օրենքները: Բոլորի՞ վրա: Բայց այդ դեպքում կարող է պարզվել, որ ազգիս 90%-ը հանցագործ է կամ զեղծարար ու պետք է բանտ ուղարկվի: Եվ ի՞նչ, 3 մլն-ին էլ հո չե՞ս կարող ձերբակալել ու դարձրել բերդի բռնավոր: Եվ ահա այստեղ է, որ առաջ է գալու իրական ռիսկը. իշխանություններն այսպես թե այնպես ստիպված են լինելու ընտրողաբար իրականացնել իրենց քայլերն՝ ունենալով մեծ գայթակղություն՝ այդ քայլերն ուղղելու իրենց կողմից քաղաքականապես ռիսկային դիտարկվող սուբյեկտների ուղղությամբ: Օրենքի գոյության մասին կհիշեն միայն այն ժամանակ, երբ այն պետք կգա, երբ դրա քաղաքական անհրաժեշտությունն իսկապես կզգացվի, երբ պարտվելով բանավեճում՝ իշխանավորներն այլ ելք չեն ունենա, քան գործնական հարթության մեջ հիշեցնելու՝ ով ով է, և կամ ով է իրավիճակի տերը Հայաստանում: Հայաստանում մարդկանցից պահանջել եկամուտների կամ ունեցած անշարժ գույքի օրինական ծագումը փաստող ապացույցներ հետադարձ ունեցող օրենքի ուժով, կնշանակի տոտալ շանտաժի ենթարկել ազգաբնակչության մեծագույն մասին: Եվ ուրեմն՝ իշխանությունների փութաջանությունը՝ նմանօրինակ օրենքներն արագորեն կյանքի կոչելու, բացատրվում են բացառապես քաղաքական դրդապատճառներով՝ մի կողմից՝ խուսափելու ավելորդ մրցակցությունից, մյուս կողմից՝ ժողովրդի առնվազը մի հատվածի համար տեսարաններ ապահովելու ու դրա հաշվին հավելյալ ռեյտինգ կամ ֆեյսբուքյան լայք վաստակելու: Փոխնախարարն ասում է, որ փորձելու են առավել մանրակրկտորեն քննել հատկապես վերջին 10 տարիները: Արդյոք հենց քաղաքական նպատակահարմարությունից ելնելով, չէ՞, որ ընտրվել է վերջին 10 տարին: Չնայած 90-ականների վրա նույնպես օրենքը տարածվելու է, սակայն գրեթե կասկած չկա, որ այդ ժամանակահատվածի քննությունն իշխանությունների համար առաջնահերթություն չի դառնալու՝ պայմանավորված միանգամայն հայտնի պատճառներով: Նույնիսկ եթե ինչ-ինչ բացահայտումներ արվեն էլ, ապա դրանք կրելու են հատուկենտ բնույթ՝ ապացուցելու իշխանությունների անկողմնակալությունը : Բայց կա նաև հարցի մեկ այլ կողմ ևս՝ տնտեսականը: Ի՞նչ է լինելու Հայաստանի տնտեսության հետ այն դեպքում, եթե ստեղծվի մի միջավայր, ուր հարվածի տակ կհայտնվեն բոլորը: Արդյոք կարո՞ղ է նմանատիպ մթնոլորտում տնտեսություն զարգանալ, արդյոք կապիտալի արտահոսքի վտանգ չի՞ կարող ի հայտ գալ: Վերջիվերջո, ոչ միայն Հայաստանում, այլև աշխարհում շատ դժվար է պեղել ու գտնել բացարձակ մաքուր կապիտալ: Առանց այն էլ տնտեսական գրավչության իմաստով Հայաստանն օբյեկտիվորեն մրցունակ չէ, և եթե իշխանությունները հաջողեցնեն խրտնեցնել նաև ներքին ներդրողին, ապա արտաքին ներդրումների փաստացի բացակայության կամ ակնհայտ պակասության պայմաններում Հայաստանի վիճակը կարող է էապես վատանալ. պոտենցիալ ներդրողը կփախչի Հայաստանից ու կգնա այնտեղ, ուր ավելորդ հարցեր մարդկանց չեն տալիս: Այս իմաստով հետաքրքիր է, թե արդյոք իշխանությունները մտածե՞լ են խոստացված տնտեսական հեղափոխության ճակատագրի մասին, երբ որոշել են մարդկանցից արյուն վերցնել : Իրականում Հայաստանի ռեսուրսները, մեղմ ասած, անսպառ չեն, և եթե այս պայմաններում իշխանություններն իրենց ամեն մի քայլը չկշռադատեն՝ հրաժարվելով ամեն ինչում սեփական քաղաքական շահը կորզելուց, ապա առանց այն էլ վատթար իրավիճակն է՛լ ավելի է սրվելու՝ հանգեցնելով անկանխատեսելի հետևանքների՝ բոլոր հարթություններում: Բայց մի՞թե դա հետաքրքրում է իշխանությանը, կարևորը էժանագին պոպուլիզմն ու արդարության, հավասարության համար պայքարի կեղծ տպավորություն ստեղծելն է, քանի դեռ դա է պահանջում կիսագրագետ ամբոխը՝ Նիկոլ Փաշինյանի միակ, բայց հետզհետե մաշվող հենարանը: Արմեն Կարեյան

Related news

Latest News
Hashtags:   

Շանտաժի

 | 

ռեպրեսիայի

 | 

միջոց՝

 | 

Հայաստանում

 | 

ովքե՞ր

 | 

հայտնվելու

 | 

թիրախում

 | 
Most Popular (6 hours)

Most Popular (24 hours)

Most Popular (a week)

Sources